Prezydencka inicjatywa „Da Się!”, czyli w Krakowie niemożliwe staje się możliwe

Przejście dla pieszych przy pl. Bohaterów Getta, kładka pieszo-rowerowa nad torami kolejowymi na Żabińcu, zieleń zamiast betonu na rondzie Mogilskim i przed magistratem – to tylko część inwestycji, które zostaną w najbliższych latach zrealizowane w ramach inicjatywy „Da Się!”. Listę przedsięwzięć, na które krakowianie czekają, często od wielu lat, w czwartek, 6 listopada, przedstawił prezydent Aleksander Miszalski.

– W Krakowie jest wiele pomysłów, które przez lata krążyły po gabinetach, były przedmiotem debat, konsultacji, wizualizacji – i na tym się kończyło. Mówiono: „Fajne, ale się nie da”. Dziś pokazujemy, że się da – mówi prezydent Krakowa Aleksander Miszalski. – Da się realizować projekty, które mieszkańcy od dawna uważali za potrzebne. Da się wspólnie – miasto, aktywiści, urzędnicy, eksperci – zmieniać przestrzeń, zamiast tylko o niej dyskutować. Da się przywracać sens miejscom, które przez lata były symbolem bezruchu – dodaje.

Niektóre z inwestycji planowanych do wykonania w ramach inicjatywy „Da Się!” mają naprawdę długą historię. Na przykład o potrzebie ułatwienia przejścia przez tory mieszkańcom Żabińca. Ale na liście zaprezentowanej przez Aleksandra Miszalskiego znalazły się również m.in. likwidacja betonowej wyspy ciepła na rondzie Mogilskim, zazielenienie placu Wielkiej Armii Napoleona w sąsiedztwie Wawelu czy obecnego parkingu przy siedzibie magistratu na pl. Wszystkich Świętych. To ostatnie powinno wydarzyć się w przyszłym roku. Najszybciej natomiast, w najbliższych miesiącach, wybudowane zostanie przejście dla pieszych przez ul. Na Zjeździe, w sąsiedztwie placu Bohaterów Getta.

Na inwestycje, które znalazły się na liście prezydenta Aleksandra Miszalskiego, z budżetu Krakowa przeznaczone zostanie łącznie około 70-80 mln zł. Wszystkie przedsięwzięcia mają być zakończone do 2029 r.

Muzeum Rzeki Wisły. Opowieść o historii rzek popłynie z dawnego CORT-u

Budynek Centrum Obsługi Ruchu Turystycznego znajduje się przy ul. Powiśle 11. W przeszłości u stóp Wawelu cumowały galary krakowskie i inne jednostki pływające, czekając na „dobrą wodę”, czyli możliwość przepłynięcia płycizn znajdujących się poniżej Wawelu. Teraz powstanie tam Muzeum Rzeki Wisły.

Propozycja Muzeum Krakowa zakłada stworzenie centrum badań i edukacji poświęconego dziedzictwu krakowskich rzek – historycznemu, przyrodniczemu i kulturowemu. Będzie ono działać w oparciu o istniejącą już w strukturach Muzeum Krakowa jednostkę Przystań Muzeum, która prowadzi działalność z wykorzystaniem muzealnego galara – „Szwajcarki”. W budynku powstanie nowoczesna wystawa, kompleksowa opowieść od legendarnych początków do współczesności, z elementami refleksji nad przyszłością. Będzie można zobaczyć, jak na przestrzeni wieków mieszkańcy Krakowa na różne sposoby wykorzystywali potencjał Wisły, Rudawy, Prądnika, Wilgi, Dłubni, a także wpływali na ich kształt i walczyli z zagrożeniami wpisanymi w ich charakter.

Część przestrzeni zostanie przeznaczona na prezentację miejskich planów dotyczących tego tematu, ale przede wszystkim stanie się miejscem dialogu – otwartym dla mieszkańców, organizacji pozarządowych i grup nieformalnych. Wzorując się na działających już w Muzeum Krakowa „Spotkach” (Sale Spotkań Krakowian), umożliwimy organizację wydarzeń także poza godzinami otwarcia muzeum. Jest też pomysł utworzenia szkutni, w której na oczach mieszkańców naszego miasta będą powstawać tradycyjne łodzie (nie tylko galary) lub ich elementy, a zainteresowani będą mogli sami brać udział w pracach. Co ważne – jeszcze w tym roku ruszą konsultacje społeczne, podczas których każdy mieszkaniec będzie mógł powiedzieć, jak wyobraża sobie tę przestrzeń.

Szacunkowy koszt inwestycji: ok. 9 100 000 zł.

Zielony plac Wielkiej Armii Napoleona – nowe, przyjazne miejsce u stóp Wawelu

Miasto Kraków planuje przebudowę placu Wielkiej Armii Napoleona, położonego w wyjątkowej lokalizacji – tuż u stóp Wawelu, w bezpośrednim sąsiedztwie Wisły. Projekt zakłada przekształcenie obecnego, w dużej mierze utwardzonego terenu w zieloną, przyjazną i zacienioną przestrzeń publiczną, otwartą na bulwary wiślane i panoramę wzgórza wawelskiego. Dotychczas obszar ten pełnił głównie funkcję parkingu dla autokarów, co ograniczało jego potencjał i nie przystawało do rangi tego miejsca.

Miasto chce to zmienić – nadać placowi nowy, zielony i reprezentacyjny charakter, który pozwoli mieszkańcom i turystom w pełni korzystać z jego wyjątkowego położenia. Nowa koncepcja przewiduje wprowadzenie dużej ilości zieleni i drzew dających cień, a także elementów małej architektury, które stworzą komfortowe warunki do odpoczynku i poprawią mikroklimat przestrzeni. Działania mają charakter proklimatyczny – ograniczą efekt miejskiej wyspy ciepła, zwiększą retencję wód opadowych oraz przywrócą relację miasta z rzeką Wisłą, od której plac jest dziś odseparowany. Szczególną rolę w projekcie odegra istniejący pawilon, który zyska nową funkcję – powstanie w nim Muzeum Rzeki Wisły.

Opowieść o historii i znaczeniu rzeki będzie kontynuowana również w przestrzeni placu – poprzez ekspozycje plenerowe i instalacje edukacyjne. Projekt „Nowy plac Wielkiej Armii Napoleona” to połączenie historii i współczesności – krok w stronę Krakowa, który odzyskuje swoje najbardziej wyjątkowe przestrzenie nad Wisłą, czyniąc je bliższymi ludziom, zielonymi i odpornymi na zmiany klimatu.

Szacunkowy koszt inwestycji: ok. 12 000 000 zł.

Przy ul. Powiśle powstanie też zbiornik retencyjny, którego celem będzie ochrona terenów w sąsiedztwie Wawelu przed podtopieniami z kanalizacji ogólnospławnej podczas intensywnych opadów, a także zmniejszenie oddziaływania na rzekę Wisłę poprzez ograniczenie częstotliwości uruchomień przelewów burzowych. Pojemność zbiornika wyniesie 14 350 m³. Zbiornik jest projektowany jako obiekt podziemny, bezobsługowy, w pełni zautomatyzowany.

Szacunkowy koszt inwestycji: ok. 60 000 000 zł (netto).

Parking przed magistratem zamieni się w zieloną oazę dla mieszkańców

Miasto Kraków planuje realizację kolejnego działania w ramach programu zazieleniania przestrzeni publicznej. Tym razem zmiany obejmą plac przed siedzibą krakowskiego magistratu, który zyska bardziej otwarty, zielony i przyjazny charakter. W ramach projektu planowane jest odbetonowanie ponad 200 m² nawierzchni oraz stworzenie nowej przestrzeni z zielenią, drzewami i miejscami do odpoczynku. Od kilku lat w Krakowie toczy się dyskusja na temat tego, że przestrzeń przed magistratem powinna być dostępna dla mieszkańców i stanowić wizytówkę miasta. Dziś teren ten pełni funkcję parkingu, co nie oddaje jego reprezentacyjnego znaczenia.

Miasto chce nadać miejscu bardziej otwarty i przyjazny charakter, podkreślając jego znaczenie symboliczne i społeczne. W ramach działań planowane jest usunięcie miejsc parkingowych oraz wprowadzenie zieleni niskiej, drzew oraz ławek, które pozwolą mieszkańcom i turystom zatrzymać się, odpocząć i spojrzeć na historyczną siedzibę władz Krakowa w nowym otoczeniu. Nowa aranżacja ma poprawić mikroklimat przestrzeni, jednocześnie zachowując reprezentacyjny charakter miejsca.

Projekt uzyskał pozytywną opinię Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, co potwierdza, że planowane działania są zgodne z historycznym charakterem budynku i jego otoczenia. „Zielony plac przed magistratem” to symboliczna, ale ważna zmiana – krok w stronę miasta, w którym przestrzenie publiczne służą mieszkańcom, a nie samochodom, i w którym zieleń staje się naturalnym elementem miejskiego pejzażu.

Szacunkowy koszt inwestycji: ok. 300 000 zł

Koniec z betonową wyspą ciepła. Kraków zazieleni rondo Mogilskie

Rozpoczynamy też działania związane z projektem „Zielone rondo Mogilskie”, którego celem jest przekształcenie jednej z najbardziej zabetonowanych przestrzeni w centrum miasta w przyjazną, zieloną oazę. W ramach przedsięwzięcia planowane jest odbetonowanie ponad 600 m² nawierzchni oraz nasadzenie około 50 drzew, które zapewnią cień i poprawią mikroklimat tego ważnego węzła przesiadkowego.

Rondo Mogilskie, dziś zdominowane przez nieprzepuszczalne nawierzchnie i intensywny ruch, w upalne dni staje się tzw. wyspą ciepła – miejscem szczególnie uciążliwym dla mieszkańców, pasażerów komunikacji miejskiej i rowerzystów. Projekt ma na celu poprawę komfortu przebywania w tej przestrzeni oraz zwiększenie retencji wód opadowych, co wpisuje się w miejskie działania proklimatyczne i adaptację do zmian klimatu.

Rondo Mogilskie stanie się miejscem wypoczynku i spotkań – z nowymi nasadzeniami, małą architekturą oraz kameralną kawiarnią z miejscami do pracy i relaksu w cieniu drzew. Ważnym założeniem projektu jest maksymalne wykorzystanie istniejących materiałów i nawierzchni, dzięki czemu środki finansowe zostaną przeznaczone głównie na poprawę warunków dla zieleni oraz nasadzenia nowych roślin. To kolejny krok w kierunku miasta przyjaznego ludziom i naturze – Krakowa, w którym zieleń nie tylko zdobi, ale także chroni mieszkańców przed skutkami zmian klimatu.

Pozostałości fortu na rondzie Mogilskim zostaną odpowiednio zabezpieczone i zagospodarowane. Zostanie w nich urządzona ekspozycja informująca mieszkańców i turystów o dziedzictwie naszego miasta, jakim jest Twierdza Kraków. Inwestujemy w renowację fortów i chcemy się nimi chwalić. Rondo Mogilskie, gdzie codziennie przewija się mnóstwo osób, jest świetnym miejscem, żeby to zrobić.

Projekt „Zielone rondo Mogilskie” uzyskał pozytywną opinię Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, co potwierdza, że proponowane rozwiązania są zgodne z charakterem i historią miejsca.

Szacunkowy koszt inwestycji: ok. 7 200 000 zł

Między historią a zieloną przyszłością miasta. Rewitalizacja placu św. Marii Magdaleny

Plac św. Marii Magdaleny to jedno z bardziej rozpoznawalnych, a zarazem niedocenianych miejsc w historycznym centrum Krakowa. Współczesne zagospodarowanie placu powstało w 1997 r., całkowicie zmieniając jego wcześniejszy charakter. Całą powierzchnię pokryto kamiennymi płytami, a w centrum umieszczono zarys nieistniejącego już, rozebranego blisko 200 lat temu kościoła św. Marii Magdaleny. Plac – niemal całkowicie pozbawiony zieleni – wymaga ponownego przemyślenia jego funkcji. Posłużyć ma temu konkurs architektoniczny realizowany przez Miasto wspólnie z krakowskim oddziałem Stowarzyszenia Architektów Polskich. Celem jest stworzenie projektu, który połączy wymogi konserwatorskie z potrzebą zazielenienia przestrzeni i poprawy komfortu życia mieszkańców oraz odwiedzających Stare Miasto.

Powrót do zielonego charakteru placu jest możliwy, lecz wymaga ostrożności. Pod niemal całą powierzchnią znajdują się relikty dawnej zabudowy, m.in. pozostałości XV-wiecznego Domu Kanoniczego, murów kościelnych, cmentarza oraz zabudowań towarzyszących kościołowi św. Marii Magdaleny. Dlatego zieleń wysoka mogłaby pojawić się przede wszystkim w południowej części placu, jeśli badania archeologiczne nie wykluczą takiej możliwości. W latach 40. i 50. XX w. plac funkcjonował właśnie jako kameralny skwer z zielenią i miejscem odpoczynku.

Współczesne podejście do projektowania przestrzeni miejskich coraz mocniej akcentuje potrzebę zazieleniania historycznych placów i ulic, zwłaszcza w centrach miast. Zieleń nie tylko upiększa i nadaje przestrzeni kameralności, ale też realnie wpływa na mikroklimat: obniża temperaturę powietrza, poprawia retencję wody i ogranicza efekt miejskiej wyspy ciepła.

W poprzednich latach mieszkańcy Krakowa wielokrotnie zgłaszali potrzebę zazielenienia placu św. Marii Magdaleny, chociażby w ramach projektów do Budżetu Obywatelskiego.

Szacunkowa wartość inwestycji: ok. 4 600 000 zł

Bezpiecznie przez tory kolejowe. Będzie kładka dla pieszych i rowerzystów na Żabińcu

Inwestycja ma za zadanie zapewnienie bezpiecznego połączenia dla pieszych i rowerzystów pomiędzy ul. Żabiniec i al. 29 Listopada w obszarze skrzyżowania linii kolejowej nr 100 Kraków Mydlniki – Gaj oraz linii kolejowej nr 8 Warszawa – Kraków. Wstępne plany przewidują budowę ciągu pieszo-jezdnego od ul. Żabiniec do ul. Klemensiewicza przy założeniu przekroczenia linii kolejowej nr 8 tunelem wraz z budową kładki pieszo–rowerowej nad łącznicą kolejową.

Szacunkowa wartość inwestycji: 27 500 000 zł

Kraków łączy brzegi Wisły, czyli budowa kładki nad rzeką Białuchą

Plan przewiduje budowę drogi dla rowerów w ciągu wałów rzeki Wisły wraz z obiektem mostowym nad rzeką Białuchą, po którym będzie przebiegać nowa trasa rowerowa. Połączenie dwóch brzegów obiektem mostowym winno przebiegać w okolicy ulicy Niepołomskiej, czyli w okolicach al. Pokoju i nieistniejącego już centrum handlowego Plaza, tak aby włączyć się w istniejący odcinek trasy rowerowej. Trasa połączy istniejące fragmenty Wiślanej Trasy Rowerowej.

Szacunkowy koszt inwestycji: 10 500 000 zł

Przejście dla pieszych na pl. Bohaterów Getta

Plan zakłada wprowadzenie nowego przejścia dla pieszych na ul. Na Zjeździe, w bezpośrednim sąsiedztwie pl. Bohaterów Getta. To odpowiedź na wnioski mieszkańców oraz lokalnych stowarzyszeń dotyczące poprawy bezpieczeństwa i dostępności w tym rejonie. Projektowana zmiana w organizacji ruchu ma na celu połączenie pl. Bohaterów Getta z przystankiem tramwajowym zlokalizowanym pomiędzy jezdniami oraz z ul. Lwowską, tworząc spójny i bezpieczny ciąg pieszy. Dzięki temu piesi będą mogli przekraczać jezdnię w sposób zgodny z przepisami i bezpieczny. Zakres prac obejmie wykonanie oznakowania pionowego i poziomego, montaż dedykowanego oświetlenia, przebudowę krawężników oraz dostosowanie infrastruktury do obowiązujących wytycznych. Prace rozpoczną się jeszcze w tym roku, tak by jak najszybciej połączyć dwie strony placu – miejsce pamięci i codziennego życia.

Szacunkowy koszt inwestycji: 100 000 zł